Saša Obradović nekadašnji gitarista “Dinara”: Rock muzičari moje generacije ostavljaju vrijednosti koje traju | Mixer portal

Saša Obradović nekadašnji gitarista “Dinara”: Rock muzičari moje generacije ostavljaju vrijednosti koje traju

 

Period osamdesetih bio je najplodonosniji muzički period u istoriji Banja Luke. U periodu od 1980. do 1991. u gradu je duže ili kraće radilo oko 60 autorskih bendova.

Bendovi koji su postali poznati i stekli određenu popularnost na YU nivou bili su: Dinar, Radio i Basdans, ali je postojao i čitav niz bendova, također popularnih u gradu i šire, kao što su: Svilleny, Keith, Neki ljudi, Viktorija, Tabacco blues band i mnogi drugi. Radovi većine ovih bendova opisani su u hronologiji banjalučkog Rock and Roll-a od 1961-1992, autora Suada Suleta Junuzovića, pod nazivom “Vrijeme izlazećeg Sunca”.

Svjedok ovog vremena je Saša Obradović, nekadašnji gitarista legendarne grupe Dinar koji danas živi i radi kao magistar medicinskih nauka u Minhenu. Osim u grupi Dinar Saša je svirao i u mnogim drugim bendovima tog vrijeme. Bio je među najaktivnijim muzičarima tokom osamdesetih, povremeno svirajući i u tri benda istovremeno.

 

 

Prve gitare, prvi bendovi i prve svirke

Saša je svoj prvi muzički instrument (harmonika) dobio sa pet a prvu gitaru sa devet godina. Radilo se o akustičnoj gitari na kojoj su mnogi počinjali, ‘Mini Melodia Mengeš’ ,koju mu je kupila mama u robnoj kući Zenit.

“Odmah sam krenuo na privatne časove gitare kod jednog renomiranog profesora. Tu privatnu školu klasične gitare pohađao sam dvije godine”, rekao je Saša Obradović u razgovoru za Mixer portal.

Prvi ozbiljan bend osnovao je u Gimnaziji sa nepunih šesnaest godina, a bend se zvao Heretics. Nakon dvomjesečnog uvježbavanja repertoara, oktobra 1977. godine, imali su cjelovečernji koncert u holu Gimnazije. U grupi Heretics su svirali: Džebel Husedžinović- Azzuro (vokal i gitara), Amir Kulenović (bas), Saša Obradović (solo gitara), Darko Ukmar (bubnjevi) i pokojni Darko Pletikosa (klavijature). Svirali su aktuelne songove svjetskih hard rock bendova. Godine 1978. Heretics postaje “Mr. Rock” u kojem pored Saše i Džebela sviraju Branko Terzić Terza (bubnjevi, ex. Dorian Gray) i Zlatko Kreso Kreja (bas).

Govoreći uopšteno o uzorima Saša kaže da većina muzičara ima svoje uzore koji manje ili više utiču na njihov rad i formiraju ih i kao autore i kao svirače.

“I Bregović je davno rekao: „Bolje je ličiti i na bilo šta nego ni na šta“. Međutim, potrebu za imitiranjem u vrijeme tadašnje ekspanzije kreativiteta, banjalučki bendovi nisu imali”, kaže Obradović i tvrdi da mu je poznato više primjera gdje su afirmisani bendovi “iz okoline” kupovali pa čak i krali ideje banjalučkih autora.

“U to vrijeme pojam „autorsko pravo“ nije uziman ozbiljno, pa su slične pojave mogle relativno olako proći”, objašnjava Obradović.

 

 

 

 

Bendovi tog vremena često su dobijali prostorije za vježbanje uz pomoć omladinskih organizacija pa se probavalo u prostorijama mjesnih zajednica širom grada, Doma kulture (sadašnji Banski dvor), sportske dvorana Borik, sportske dvorane Mejdan, kuglane Borčevog stadiona, disko klubova zatim u prostorijama u okviru radnih organizacija i slično.

“Naravno bilo je i takvih muzičara koji su privatne prostorije kao što su garaže, podrumi, dvorišne zgrade, vikendice, potkrovlja, kamp prikolice i slično, adaptirali i koristili za probe”, prisjeća se Saša.

Instrumenti su bili dobri i skupi pa su gitare i pojačala poznatih svjetskih proizvođača kao što su: Fender, Gibson, Marshall, Vox bili za običnog čovjeka gotovo nedostižni.

“Poznajem nekoliko banjalučkih muzičara, među kojima sam i ja, koji su odlazili u Englesku, Njemačku ili Švicarsku, kako bi tamo kopali kanale i jeli paštetu, samo da bi skupili novac za neku dobru gitaru i/ili pojačalo. Bavljenje rock muzikom je već u samom startu tražilo veliku požrtvovanost. U to vrijeme spremnost i odlučnost da se baviš muzikom mjerila se, između ostalog i prema instrumentu kojeg si imao, a bila je to i stvar prestiža”, kaže Saša sjećajući se tog vremena.

Njegovu prvu električnu gitaru “EKO Kadett” kupili su mu roditelji u staroj “Muzičkoj Nakladi” a sledeću, “CIMAR Stratocaster”, naručili su mu iz Njemačke. “Pojačala sam na početku uglavnom posuđivao, a kako je moj muzički angažman postajao sve intenzivniji tako su i instrumenti postajali sve profesionalniji. Devedesetih godina u Njemačkoj sam se usputno bavio i trgovinom original vintage gitara, pa čak i gradnjom električnih gitara kao i motanjem pick-up-a. Do danas je kroz moje duže ili kraće vlasništvo prošlo oko 50-ak uglavnom original vintage gitara i 20-ak pojačala. U vezi sa tim sam napisao i ilustrovanu knjigu “Fender Stratocaster pre-CBS 1964”, objašnjava gitarista.

 

 

Grupa DINAR i ekonomski romantizam

Grupa Dinar je imala vrlo respektabilan status među banjalučkim muzičarima, pogotovo onim koji su poznavali lik i djelo tog benda. Pravac koji je bend svirao bio je autohton, a frontmen i idejni tvorac benda, Edin Tahirović zvani Tahir-Dinar ga je nazvao “Ekonomski romantizam”.

“Neki rock kritičari su nas sortirali među bendove “novog primitivizma”, iako smo počeli sa radom nekoliko godina prije nastanka tog sarajevskog pravca i njegovih vodećih bendova”, kaže gitarista Dinara.

Priča i spisak uspjeha grupe Dinara su vrlo dugi. Okvirna filozofija benda nastala je već 1979/80. godine na Čairama.

Bend je počeo sa radom 1980. godine, a prva čvrsta postava je formirana 1982.: Edin Tahirović, Saša Obradović, Zlatko Prpa, Slavko Radusin-Caki i Deno Jović a potom i Zoran Milosavac.

“Bend je već nakon dva mjeseca rada imao prvo snimanje demo materijala u legendarnom studiju “Plazma” (koji se nalazio na tvrđavi Kastel) i veliki broj samostalnih autorskih koncerata širom Banja Luke i okoline u obliku multimedijalnog programa sa dia i filmskim projekcijama, gostima, recitalima i energičnom svirkom baziranom na gitarskom soundu”, kaže Obradović.

Već januara i februara 1983. godine Dinar odlazi na dvije odvojene turneje po Hrvatskoj i Sloveniji, zajedno sa frontmenom slovenačkog kultnog benda “Buldožer” Markom Breceljem i njegovim tadašnjim bendom “Marjanov čudni zajec”.

“U Zagrebu smo tada imali u tri dana tri koncerta, u klubu Jabuka u SKUC-u i u studentskom centru Sava. U okviru slovenačke turneje u Ljubljani, imali smo u dva dana dva koncerta i to u Mladinskom Gledališču. Svi koncerti su bili rasprodani”, prisjeća se Saša.

 

 

Po povratku sa te turneje Dinar je kao prvi bend u istoriji grada imao samostalni autorski multimedijalni koncert sa izložbom fotografija benda, autora Adema Kobašlića i Igora Balića. Nakon toga Dinar svira kao predgrupa Bijelog Dugmeta.

Ovaj bend 1984. odlazi na prestižnu YU gitarijadu u Zaječar gdje, kao apsolutni pobjednik, osvaja sva tri prva mjesta.

“Iste godine Dinar ulazi u studio i kao prvi bend iz Banja Luke snima svoj prvi studijski LP album “Kad Dinar dodje na vlast” za izdavačku kuću Suzi, a nakon toga Dinar-ovci nastupaju kao zvijezde večeri, na prvom sajmu muzike u Beogradu MESAM“, kaže Obradović.

Grupa Dinar je snimila ukupno četiri studijska albuma, od kojih su dva objavljena i to, “Kad Dinar dođe na vlast” 1984. god. i “Drugovi gdje ste vi” 2014. god.. Ovaj bend važi za najuspješniji banjalučki bend svih vremena i nastupao je više puta u svim glavnim i većim gradovima u četiri od šest jugoslovenskih republika.

Devedesetih godina, svi članovi benda su otišli van Banja Luke. Saša živi i radi kao doktor u Njemačkoj, a frontmen Dinara, Edin Tahirović je devedesetih preselio u Sarajevo gdje je i prerano preminuo 2. oktobra 2015. godine. Ovaj nesrećni slučaj je na neodređeno vrijeme prekinuo rad grupe Dinar i to nakon uspješnog reuniona 2012. godine i objave 4. albuma “Drugovi gdje ste vi” kao i više video spotova.

 

 

 

Nekada bilo, sad se spominjalo

“Rock scena u Banja Luci sa 1991.-om godinom nestaje. Danas bendova ima puno manje nego prije i uglavnom su zaokupljeni tezgom. Autorskih rock bendova ima definitivno premalo za grad veličine Banja Luke i jedva da se mogu nabrojati na prste jedne ruke. Najproduktivniji muzički autori su opet rockeri moje generacije, Miro Janjanin i Momo Nikić. Najvećim dijelom je kriv opšti ambijent u zemlji koji negativno utiče na širi kreativitet i time veći broj kvalitetnih autora. Mnogi muzičari, koji su svirali u osamdesetim napustili su ovaj region u potrazi za sigurnijom egzistencijom i taj se gubitak, kao i kompletan gubitak sposobnog ljudskog resursa, u Banja Luci itekako osjeti”, kaže Saša Obradović i nastavlja:

“Ako bi rock scenu definisali kao pokret, kao talas, kao ekspanziju kreativnosti, kao bunt, kao način življenja, kao revoluciju i što je najvažnije kao urbanu kulturu, odmah je jasno da u Banja Luci ništa od toga nema – a bilo je. Rock and Roll ne podnosi ni najmanju dozu foliranja, neiskrenosti, neznanja i nespremnosti da se uči. Tamo gdje su polupismenost i površnost etablirani kao vodeća društvena snaga i gdje su svi segmenti života, pogotovo oni moralni, postavljeni naglavačke, ne može biti mjesta za razvoj jedne kvalitetne kulturne a uz to još i urbane scene“: tvrdi Obradović.

Ovaj muzičar je mišljenja da su svi tehnički preduslovi banjalučkim muzičarima puno dostupniji nego što je to bio slučaj osamdsetih. Tu su gradske TV i radio stanice, mnoštvo studija, razne bine, najbolji instrumenti.

“U moje vrijeme najveći problem se ogledao u plasmanu. Nismo u gradu imali medije, kao danas, koji bi prezentirali nas i našu muziku na širem području države. Moralo se otići iz Banja Luke da bi te ljudi čuli, vidjeli i prihvatili. Utakmice su se morale dobijati u gostima pored vrlo jake domaće konkurencije”, kaže Obradović.

I pored svega banjalučka rock scena 80.-ih, kvalitativno i kvantitativno, u poređenju sa svim drugim dekadama, dala je daleko najviše u istoriji našeg grada.

“Rock muzičari moje generacije su poslednji koji iza sebe nešto vrijedno ostavljaju. Nešto što traje i što će trajati”, rekao je na kraju Obradović.

Piše: Ernest Bučinski

 

Shortlink: